Digital Scope
ស្កូបឌីជីថល
Digital Oscilloscope
ពេលបច្ចុប្បន្ន អ្នកបច្ចេកទេសឡាន ប្រើឧបករណ៍ស្កូបឌីជីថល (digital scope) ដើម្បីវាស់ទំរង់រលក នៃសញ្ញាណអគ្គិសនី (waveform) ជាឧទាហរណ៍ ចលនាតង់ស្យុង ដែលគ្រប់គ្រង ប្រពន្ធ័បាញ់ឥន្ធនៈ (fuel injection system) ។ល។
សញ្ញាតង់ស្យុង (voltage signals) ដែលបញ្ជា ឧបករណ៍អេឡិចត្រូមេកានិច (electro-mechanical devices) គឺពិបាកតាមដាន និងជាកម្លាំង មើលមិនឃើញ ដោយភ្នែក (unseen force) ។
តើអ្នកអាចត្រួតពិនិត្យកម្លាំងមើលមិនឃើញទាំងអស់នោះដូចម្ដេច ?
អូស៊ីយូស្កូប ឬ គេតែងហៅថា ស្កូប (scope) អាចធ្វើតេស្ត និង បង្ហាញ សញ្ញាតង់ស្យុង ជាទំរង់រលក (waveforms), ការបង្ហាញឲ្យឃើញច្បាស់ នៃបម្រែបម្រួលតង់ស្យុង ។ សញ្ញាត្រូវបានបង្ហាញឡើង នៅលើអក្ស័ (graph) ដែលវាប្រាប់អំពីបម្រែបម្រួល សញ្ញាតង់ស្យុង ។ អក្ស័បញ្ឈរ (Y) បង្ហាញរង្វាស់តង់ស្យុង (voltage measurement) និងអក្ស័ផ្ដេក (X) បង្ហាញអំពីរយៈពេល ។
អក្ស័ដែលបង្ហាញដោយស្កូប (scope) អាចបង្ហាញពត៌មានសំខាន់ដូចជា ៖
- សញ្ញា តង់ស្យុង (voltage) និងអាំងតង់ស៊ីតេចរន្តអគ្គិសនី (current) ក្នុងពេលប្រតិបត្តិ ឧបករណ៍ប្រើចរន្តអគ្គិសនី
- សញ្ញាខុសប្រក្រតីផ្សេងៗ (signal anomalies)
- គណនាហ្រ្វេកង់ (frequency) សញ្ញារំយោល (oscillating signal) និងសមីការហ្រ្វេកង់ មួយចំនួនទៀត (any variations in frequency)
- សញ្ញាផ្សេងៗទៀត រាប់បញ្ចូលទាំង សញ្ញាសម្លេងរំខាន (noise signal)
មកដល់សព្វថ្ងៃ គេប្រើឧបករណ៍ស្កូបឌីជីថល (digital oscilloscopes) ដែលឧបករណ៍ ប្រភេទនេះ អាចរៀបរាប់ អំពីរង្វាស់នៃសញ្ញាផ្សេងៗ បានជាក់លាក់ (accurate signal measurements), ល្បឿនគណនាលឿន (fast calculations), មានសមត្ថភាព ផ្ទុកទិន្នន័យ (data storage capabilities) និងធ្វើការវិភាគ ដោយស្វ័យប្រវត្តិ (automated analysis) ។
BSL008 Fluke 125 Industrial ScopeMeter
សូមចុចលើរូបភាពមានប្រធានបទណាមួយ ដែលអ្នកចង់ស្វែងយល់បន្ត ជាមួយអត្ថបទរបស់ Autodoc Cambodia !
របៀបប្រើប្រាស់ ម៉ាល់ទីម៉ែតឌីជីថល (digital multimeter)
ភាពខុសគ្នារវាង ម៉ាល់ទីម៉ែត & អូស៊ីយ៉ូស្កូប (Multimeter Vs Scope)
Textbooks by Fluke Corporation, World Leader in Manufacturer, Distribution and Service of Electronic Test Tools and Software
Prepared by Tiv Dararith, Mechanical Engineer at Institute of Technology of Cambodia
Crankcase Ventilation
ប្រព័ន្ធហឺយបន្ទប់ដងរវៃ
positive crankcase ventilation
ហឺយបន្ទប់ដងរវៃ (positive crankcase ventilation)
ហឺយបន្ទប់ដងរវៃ (PCV) គឺជាប្រព័ន្ធមួយដែលមានតួនាទី បញ្ចេញចំហាយឧស្ម័ន ក្នុងបន្ទប់ដងរវៃ (crankcase) ទៅកាន់ បំពង់ហឺតខ្យល់ម៉ាស៊ីន (intake manifold) ។ ចំហាយក្នុងបន្ទប់ដងរវៃ (crankcase vapors) ត្រូវបានសំដៅទៅនឹង ការលេចធ្លាយ ឧស្ម័ន (blow-by gases) ដែលវាលេចចេញ ពីក្រវ៉ាត់ផ្នុក (piston rings) ហើយចូលក្នុង បន្ទប់ដងរវៃ (crankcase) ក្នុងវគ្គផ្ទុះឆេះនៃម៉ាស៊ីនចំហេះក្នុង (combustion process) ។
ប្រព័ន្ធហឺយបន្ទប់ដងរវៃ (crankcase ventilation system) មានផ្នែកផ្សេងៗដូចជា ៖
- ឧបករណ៏ច្រោះប្រេងប្រភេទស៊ីក្លូន (cyclone oil separator)
- ឧបបករណ៏ច្រោះប្រេងប្រភេទលេបប៊ីរីន (labyrinth separator)
- សូប៉ាប់ត្រណឹមសម្ពាធ (pressure regulating valve)
ការលេចឧស្ម័ន (blow-by gases) ក្នុងបន្ទប់ដងរវៃ (crankcase) គឺជាឧស្ម័ន ដែលធ្វើអោយ ប៉ះពាល់ដល់ម៉ាស៊ីន និង បរិស្ថាន។ វាផ្ទុកទៅដោយ ចំហាយទឹក (water vapors) ចំហាយសាំង (gasoline vapors) និង ចំហេះមិនសព្វ (combustion residues) ។
ដំណើរការ (operation)
ការភ្ជិតរវាងផ្ទៃក្នុងស៊ីឡាំង (cylinder wall) និង ផ្នុក (piston) គឺមិនជិតទាំងស្រុងទេ នៅពេលដែលម៉ាស៊ីនដំណើរការ វាបង្ករឲ្យមានការលេចជ្រាបឧស្ម័ន ចូលទៅក្នុង បន្ទប់ដងរវៃ (crankcase) ។
ប្រសិនបើឧស្ម័នដែលមានក្នុងបន្ទប់ដងរវៃ (crankcase vapors) មិនត្រូវបាននាំចេញ នោះទេ វានឹងបង្ករឲ្យមានការកើនឡើងសម្ពាធ ក្នុងបន្ទប់ដងរវៃ (crankcase) ។ ជាលទ្ធផលវាអាចលេចប្រេង នឹងបន្តធ្វើឲ្យមានការផ្ទុះបន្ទប់ដងរវៃ (crankcase explosion) ដោយសារសម្ពាធកើនឡើងខ្ពស់ទៅៗ ។
operation
ចំហាយឧស្ម័ននៅក្នុងបន្ទប់ដងរវៃ (crankcase vapors) ហូរឆ្លងកាត់ឧបករណ៏ ច្រោះប្រេងស៊ីក្លូន (cyclone oil separator) ហើយទៅកាន់ ឧបករណ៏ច្រោះប្រេង លេប៊ីរីន (labyrinth oil separator) ហើយបន្ទាប់មក ចំហាយហូរ ទៅកាន់ សូប៉ាប់ត្រណឹមសម្ពាធ (pressure regulating valve) ចុងក្រោយ ចំហាយ អាចបញ្ជូនចេញ ទៅកាន់ បំពង់ហឺតខ្យល់ (intake manifold) ។
ឧបបករណ៏ច្រោះប្រេង (oil separator)
ឧបបករណ៏ច្រោះប្រេង ជួយការពារមិនឲ្យប្រេងរំអិល នៅក្នុងប្រព័ន្ធហឺយបន្ទប់ដងរវៃ (crankcase ventilation system) អាចហូរទៅកាន់ ទរបំពង់ហឺតខ្យល់ (intake duct) ។
នៅពេលអភ្រ័ប្រេង ឬ ចំហាយប្រេង (oil mist) អាចហូរទៅ ទរបំពង់ហឺត (intake duct) នោះវានឹងមានផលប៉ះពាល់ដល់ផ្នែកមួយចំនួនខាងក្រោម ៖
- ញ្ញាណករម៉ាសខ្យល់ (mass airflow sensor)
- ឧបករណ៍បង្កើនកម្លាំងខ្យល់ ឬ ទែប៉ូកំប្រេស័រ (supercharge or turbo)
- ឧបករណ៍ស្អំខ្យល់ចូលម៉ាស៊ីន (intake air cooler)
- ស៊ូបាប់ (valves)
- បន្ទប់ចំហេះ (combustion chamber)
- ប្រព័ន្ធបញ្ចេញឧស្ម័នពុល (exhaust system) រួមបញ្ចូលទាំង ប្រអប់បំលែងឧស្ម័នពុល (catalytic converter)
- នៅក្នុងម៉ាស៊ីនម៉ាស៊ូត អាចប៉ះពាល់ដល់ តម្រងច្រោះភាគល្អិតឧស្ម័ន (particulate filter)
ឧបបករណ៏ច្រោះប្រេង (oil separator) មានពីរប្រភេទ ដូចជា ការបំបែកចេញ (separate) និង ការនាំចេញ (combined) ៖
oil separators
- ការច្រោះប្រេងស៊ីក្លូន (cyclone separator) : ប្រេងរំអិល ត្រូវបាននាំចេញ ដោយតម្រងគំនួចខ្យល់ (vortex) ដែលចំហាយប្រេង ហោះគួចប៉ះផ្ទៃតម្រង (wall) ដូចជាខ្យល់គួចស៊ីក្លូន ធ្វើឲ្យប្រេងហូរធ្លាក់ចុះមកក្រោមវិញ
- ការច្រោះប្រេងលេប៊ីរីន (labyrinth separator) : ប្រេងធ្លាក់ចុះក្រោម ដោយការខ្ទាត ប៉ះសន្ទៈតម្រង ដែលសន្ទៈត្រូវបានរារាំងចំហាយ ប្រេងឲ្យហូរឡើងចុះៗ ដើម្បីច្រោះប្រេង (labyrinth)
បន្ទាប់មកប្រេងរំអិល នឹងអាចហូរត្រលប់មក ទម្រប្រេង (oil pan) ។ ចំហាយទឹក (water vapors) និង ចំហាយឥន្ធនៈ (fuel vapors) នឹងអនុញ្ញាតឲ្យហោះទៅកាន់ ទរបំពង់ហឺតខ្យល់ (intake duct) ។
សូប៉ាប់ត្រណឹមសម្ពាធ (pressure regulating valve)
ស៊ូប៉ាប់មានតួនាទីរក្សាសម្ពាធថេរ នៅក្នុងបន្ទប់ដងរវៃ (crankcase) ដែលមានសំពាធ ចាប់ពី 0.02 – 0.03 bar ដែលជាសម្ពាធក្រោមសម្ពាធបរិយាកាស (atmospheric pressure) ។ នៅក្នុងរង្វាស់ 0 bar មានន័យថាសម្ពាធបរិយាកាយ ដែលសម្ពាធធម្មតា គឺប្រហែល 1000 mbar ។
pressure regulating valve
នៅក្នុងស៊ូប៉ាប់ត្រណឹមសំពាធ (pressure regulating valve) មានបន្ទប់ពីរ (two chambers) ៖
- បន្ទប់មួយភ្ជាប់ទៅកាន់បរិយាកាសខាងក្រៅ (outside air)
- បន្ទប់មួយទៀតភ្ជាប់នឹងបំពង់ហឺតខ្យល់ចូលម៉ាស៊ីន (intake manifold)
រឺស័រសំពាធ (pressure spring) ត្រួតពិនិត្យ សម្ពាធ នៅក្នុងប្រព័ន្ធហឺយបន្ទប់ដងរវៃ (crankcase ventilation) ។ ស៊ូប៉ាប់បិទ នៅពេល សំពាធខ្យល់ក្នុងបំពង់ហឺត (intake manifold) ធ្លាក់ចុះ ។
វីឌីអូ Youtube ខាងក្រោមពន្យល់អំពី តើឧស្ម័ន (blow-by gases) លេចចូលក្នុង បន្ទប់ដងរវៃ (crankcase)យ៉ាងដូចម្ដេច និង តម្រងច្រោះចំហាយឧស្ម័ន (crankcase vapors) ដកយកប្រេងរំអិលមកវិញ !
Crankcase ventilation | Mann + Hummel
Textbook by Electude Beheer B.V. World’s Leading Automotive E-learning Application
Prepared by Leapheng Uon, Mechanical Engineer at Institute of Technology of Cambodia
Vehicle Lifts
បង្គងលើកឡាន
2 Post Lift | 2 Post Ramp | 4.5 Ton | Car and Commercial Lift Ramp| A245
បង្គងលើកឡាន (vehicle lifts)
បង្គង (lift) គឺជាឧបករណ៍ប្រើសម្រាប់លើកឡាន និងផ្ដល់សុវត្ថភាព ក្នុងពេលធ្វើការងារផ្សេងៗ នៅខាងក្រោមឡាន ។
ក្នុងពេលលើកឡានឡើង ផ្នែកខាងក្រោមឡាន ត្រូវមានភាពងាយស្រួល ក្នុងការត្រួតពិនិត្យ ដូចនេះអ្នកអាចចាប់ផ្ដើមធ្វើការងារ ដែលពិបាកផ្សេងៗ នៅក្រោមឡាន ។
សុវត្ថភាពនៃបម្រើប្រាស់បង្គងលើកឡាន (safety)
ប្រតិបត្តិការ នៃបម្រើបម្រាស់បង្គងលើកឡាន គឺការកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗ ដែលអាចកើតមាន ក្នុងការលើកឡានឡើងផុតពីដី ។
នៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួន មនុស្សមានអាយុចាប់ពី 18 ឆ្នាំឡើងទៅទើបអាច ប្រើប្រាស់បង្គងលើកឡាន ។ មនុស្សអាយុក្រោម 18 ឆ្នាំ ត្រូវតែមានការនែនាំ ដោយអ្នកជំនាញ មុនពេលប្រើប្រាស់ ។
មុនពេលប្រើប្រាស់បង្គងលើកឡាន (vehicle lifts) អ្នកគួរតែត្រួតពិនិត្យ ៖
- ទំងន់ឡាន (vehicle weight)
- សមត្ថភាពផ្ទុកអតិបរមារបស់បង្គងលើកទំងន់ (maximum load capacity)
- ត្រួតពិនិត្យមើលឧបករណ៍លើក (visual checks of the lifting device)
- ចំនុចលំនឹងឡាន (vehicle stability)
- ខ្ទាស់មេកានិច (locking mechanism)
lift identification plate
សមត្ថភាពផ្ទុកអតិបរមា (maximum load capacity) គឺបង្ហាញនៅលើ ស្លាកសំគាល់ពត៌មាន របស់បង្គងលើកឡាន (lift identification plate) ។ មិនត្រូវលើកឡានឡើង ដែលឡានមានទំងន់លើសពី សមត្ថភាពផ្ទុកអតិបរមា របស់បង្គង ។
មុនពេលលើកឡានឡើងខ្ពស់ អ្នកគួរតែត្រួតពិនិត្យចំនុចលំនឹងឡាន (vehicle stability) ក្នុងពេលលើកឡើង បានកម្ពស់តិចជាង កន្លះម៉ែតផុតពីដី ។
នៅពេលលើកឡានដល់កម្ពស់ដែលអ្នកចង់បាន វាមានសារៈសំខាន់ណាស់ ត្រូវទំលាក់ឡានចុះមកបន្ទិចវិញ ធ្វើដូចនេះទំងន់ឡាន នឹងខ្ទាស់ជាប់ជាមួយ គ្រឿងមេកានិច (locking mechanism) ដើម្បីសុវត្ថភាព ក្នុងការងារផ្សេងៗ ខាងក្រោមឡាន ។
ចំណាំ ៖ ដើម្បីបញ្ជៀសគ្រោះថ្នាក់បង្កដោយ បង្គងលើកមានបញ្ហា មិនត្រូវអនុញ្ញាត ឲ្យមានមនុស្សនៅខាងក្នុងឡាន ឬនៅក្រោមឡាន នៅពេលអ្នកកំពុងជួសជុលឡាន ឬធ្វើការងារផ្សេងៗក្រោមឡាន ។
ប្រភេទបង្គងលើកឡាន (vehicle lift types)
បង្គងលើកឡានមានច្រើនប្រភេទ ដែលប្រភេទនីមួយៗមានផលប្រយោជន៍ និងផលលំបាក ។
ប្រភេទបង្គងលើកឡានមានដូចជា ៖
- បង្គងជើង 4 (four-post lift)
- បង្គងជើង 2 (two-post surface mounted lift)
- បង្គងជើងខ្វែង (scissor lift)
- បង្គងបង្កប់ក្រោមដី (in-ground lift)
បង្គងជើងបួន (four-post lift)
បង្គងជើងបួន គឺអាចសំគាល់បានដោយ មានជើងសសរបួន ជើងនីមួយៗ ស្ថិតនៅផ្នែកកែងបង្គង ដែលពួកវាជួយ គាំទ្រទំងន់ឡានទាំងមូល ។ នៅចន្លោះជើងទាំងបួន មានផ្លូវបរឡានពីរ (two runways) ជាមួយនឹងបន្ទៈ លោហៈទ្រទំងន់ (ramps) ។
four post lift
ការតំរង់ ៖ ផ្លូវបរឡានលើបង្គង អាចជួយតំរង់ដោយប្រវែងទទឹងឡាន ។ ក្នុងករណីជាច្រើន ច្រកបរឡានឡើងបង្គង ត្រូវតំរង់ដោយប្រើដៃ ។
ផលប្រយោជន៍ ៖
- លឿន (quick)
- មានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការលើក (high lifting capacity)
- មានលំនឹង (stability)
ផលលំបាក ៖
- ប្រើប្រាស់ទីឃ្លាធំ (takes up a lot of space)
- កង់ឡានអាចបង្វិលបានដោយសេរី (wheels do not hang freely)
ចំណាំ ៖ ចន្ទល់ទប់ខ្ពស់ (tall jack stands) តំរូវឲ្យប្រើប្រាស់ បើសិនជាអ្នកចង់ឲ្យ កង់អាចបង្វិលបានដោយសេរី ។
បង្គងជើងពីរ (two-post surface mounted lift)
បង្គងជើងពីរ មានជើងសសរពីរ (two posts) និង ដៃតំរង់លើកឡានបួន (four adjustable lifting arms) ។ ដៃតំរង់លើកឡាន ទាំងបួន គឺអាចទ្រទំងន់សរុប របស់ឡាន ។
two post lift
ការតំរង់ ៖ ដៃតំរង់ទាំងបួន មានទ្រនាប់កៅស៊ូ (rubber lift pad) ដែលទ្រនាប់ កៅស៊ូនោះ ស្ថិតនៅចំនុចកល់ក្រោមឡាន សម្រាប់លើកឡើង ។ វាមានសារៈសំខាន់ណាស់ ត្រូវចតឡាននៅចំនុចកណ្ដាលចន្លោះទ្រនាប់កៅស៊ូទាំងពីរ នៃផ្នែកទាំងសងខាង របស់សសរបង្គង ។
ផលប្រយោជន៍ ៖
- កង់អាចបង្វិលបានសេរី (wheel hang freely)
- មានភាពងាយស្រួលចូលដល់បានទីតាំងដែលត្រូវជួសជុល (good accessibility)
ផលលំបាក ៖
- មិនមានលំនឹងល្អដូចបង្គងជើងបួន (not as stable as a 4-post lift)
- មិនតំរូវឲ្យប្រើសម្រាប់ម៉ូដែលឡានគ្រប់ប្រភេទ (not suitable for all vehicle)
ចំណាំ ៖ នៅពេលអ្នកដោះផ្នែកមានទំងន់ធ្ងន់ក្នុងឡានចេញ ទំងន់ឡានប្រែប្រួល និងវាអាចមិនមានលំនឹង នៅលើបង្គងជើងពីរ បង្កឲ្យឡានធ្លាក់ចុះក្រោម ។
បង្គងជើងខ្វែង (scissor lift)
បង្គងជើងខ្វែង អាចសំគាល់បានដោយ រូបរាងដូចកន្ត្រៃដែលមានរាងខ្វែងគ្នា (scissor like-construction) នៅខាងក្រោមលោហៈទ្រទំងន់ឡាន (ramps) ។ បង្គងលើកឡានប្រភេទនេះ អាចត្រូវបានបំពាក់នៅលើដី ឬក្រោមដី ។
scissor lift
ផលប្រយោជន៍ ៖
- លឿន (quick)
- ប្រើកំលាំងតិចសម្រាប់លើកឡាន (low loading height)
ផលលំបាក ៖
- ពិបាកដំឡើង (completed construction)
- មិនតំរូវឲ្យប្រើសម្រាប់ម៉ូដែលឡានគ្រប់ប្រភេទ (not suitable for all vehicle)
- ប្រើសម្រាប់តែជាមួយដុំទ្រទំងន់ (support blocks)
ប្រើបានតែជាមួយ ដុំទ្រទំងន់កៅស៊ូ (synthetic blocks) ដែលផលិតឡើង សម្រាប់ទ្រទំងន់ឡាន ។ ប្រើដុំឈើ (wooden blocks) ទំងន់ឡានអាចបង្កឲ្យបែកឈើ ហើយបន្តធ្វើឲ្យខូចខាតចំនុចលើកឡាន ។
បង្គងបង្កប់ក្រោមដី (in-ground lift)
បង្គងបង្កប់ក្រោមដី អាចសំគាល់បានដោយ មានបន្ទៈលោហៈទ្រទំងន់ឡានពីរ (two ramps) និងសសរស៊ីឡាំងនៅខាងក្រោមវា ។ សសរស៊ីឡាំងលើកទំងន់ទាំងពីរ (lifting cylinders) បំពាក់ដោយបង្កប់ក្រោមដី ។
in-ground lift
ផលប្រយោជន៍ ៖
- មិនប្រើប្រាស់ទីឃ្លាធំដើម្បីដំឡើង (take up little space)
- កង់ឡានអាចបង្វិលដោយសេរី (wheels can hang freely)
ផលលំបាក ៖
- មិនតំរូវឲ្យប្រើសម្រាប់ម៉ូដែលឡានគ្រប់ប្រភេទ (not suitable for all vehicle)
- ប្រើសម្រាប់តែជាមួយដុំទ្រទំងន់ (support blocks)
ដំណើរការបង្គងលើកឡាន (operating)
បង្គងលើកឡានជាច្រើន ដំណើរការដោយ អេឡិចត្រូអ៊ីដ្រូលិក (electro-hydraulically) ឬ ដោយប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិច (electronically) ។ បង្គងលើកឡានដើរ ដោយប៉ូតុងចុច នៅលើប្រអប់បញ្ជា (control box) ។
កុងតាក់មេ (main switch) អាចសំគាល់ដោយ បន្ទៈជម្រកពណ៌លឿង (yellow plate housing) និង កុងតាក់ធំពណ៌ក្រហម (big red switch) ។ ប៉ូតុងកុងតាក់ពណ៌ក្រហមនោះជា កុងតាក់ បិទ/បើក ភ្លើងអគ្គិសនី ។
vehicle lifts operating
ប៉ូតុងមានទិសដៅសញ្ញាព្រួញ ជាប៉ូតុងបញ្ជាលើកឡើងលើ ឬទំលាក់ចុះក្រោម ។
ខ្ទាស់មេកានិច (locking mechanism) មានប៉ូតុងរូបសញ្ញសោ (lock button) ត្រូវតែចុចឲ្យដំណើរការ ។ បន្ទាប់ពីលើកឡានបានកម្ពស់ ដែលអ្នកត្រូវការ ក្នុងការខ្ទាស់បង្គងឲ្យចាក់សោជាប់ អ្នកត្រូវចុចប៉ូតុងទំលាក់ឡានចុះបន្តិច ដូចនេះ ខ្ទាស់មេកាតិច នឹងចាកសោជាប់ ដើម្បីសុវត្ថភាពមនុស្សនៅខាងក្រោមឡាន ។
Textbook by Electude Beheer B.V. World’s Leading Automotive E-learning Application
Prepared by Tiv Dararith, Mechanical Engineer at Institute of Technology of Cambodia
Oil Pressure Sensor
សែនស័រត្រួតពិនិត្យសំពាធប្រេង
Oil Pressure Sensor Location
មុខងារនិងទីតាំងសែនស័រសំពាធប្រេង
ការធ្លាក់ចុះសំពាធប្រេងម៉ាស៊ីនអាចធ្វើឲ្យម៉ាស៊ីនខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរ ករណីនេះភ្លើងសញ្ញាសំពាធប្រេង (low oil pressure warning lamp) ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ដាសតឿនអ្នកបរឡានប្រសិនបើសំពាធប្រេងធ្លាក់ចុះទាបខ្លាំងពេក។
សំពាធប្រេងត្រូវបានត្រួតពិនិត្យមាន 2 របៀប ៖
- ឆ្នុកសំពាធប្រេង (oil pressure switch)
- សែនស័រសំពាធប្រេង (oil pressure sensor)
ឆ្នុកសំពាធប្រេង ឬសែនស័រជាធម្មតាបំពាក់នៅផ្នែកចំហៀង នៃតួម៉ាស៊ីន (engine block) ក៏ប៉ុន្តែសែនស័រទី 2 ត្រូវបានបំពាក់បន្ថែមនៅក្បាលស៊ីឡាំង (cylinder head) ។
ឆ្នុកសំពាធប្រេង (oil pressure switch) គឺអាចត្រួតពិនិត្យភ្លើងសញ្ញាដាសតឿន (warning lamp) ដោយផ្ទាល់ គឺត្រូវភ្ជាប់ខ្សែម៉ាសដី (ground connection) ឆ្លងកាត់តួម៉ាស៊ីននៅពេលដែលសំពាធប្រេងធ្លាក់ចុះ។
OIL PRESSURE WARNING LIGHT
សែនស័រសំពាធសំពាធប្រេង (oil pressure sensor) ផ្ដល់សញ្ញាទៅឲ្យម៉ូឌុលអេឡិចត្រូនិចឡាន (ECM) ហើយម៉ូឌុលអេឡិចត្រូនិចត្រួតពិនិត្យដំណើរការនៃភ្លើងសញ្ញាដាសតឿន នៅពេលដែល សំពាធប្រេងធ្លាក់ចុះទាបពេក។
ឆ្នុកសំពាធប្រេង (oil pressure switch)
ឆ្នុកសំពាធប្រេងគឺជាសៀគ្វីចំហ (electrically open) ឬសៀគ្វីបិទ (closed state)។ សំពាធប្រេងម៉ាស៊ីនដាកកម្លាំងប្រឆាំងនឹងភ្នាសស្ដើង (membrane) ធ្វើឲ្យរឺស័របំណែន។ សកម្មភាពនេះធ្វើឲ្យមានការបើកតំណរភ្ជាប់ម៉ាស (ground contact) នៅខាងក្នុងឆ្នុកសំពាធប្រេង។ ឆ្នុកសំពាធប្រេងជាខ្សែម៉ាសធម្មតាឆ្លងកាត់តួម៉ាស៊ីន ។
oil pressure switch
សែនស័រសំពាធប្រេង (oil pressure sensor)
ខុសពីឆ្នុកសំពាធប្រេងដែលជាសៀគ្វីចំហឬសៀគ្វីបិទ សែនស័រសំពាធប្រេងវាស់សំពាធពិតប្រាកដរបស់ប្រព័ន្ធប្រេងម៉ាស៊ីន។ សែនស័រសំពាធប្រេងត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងម៉ូឌុលអេឡិចត្រូនិច (ECM) ដែលមានប៉ូលវិជ្ជមាន (positive) ខ្សែម៉ាសដី (ground) និងសញ្ញាពីខ្សែភ្លើងភ្ជាប់ (signal wire connection) ។
សែនស័រសំពាធប្រេងមាន 2 ប្រភេទដូចជា ៖
- Piezo-pressure sensor: ឧបករណ៍វាស់ ត្រូវបានដាក់នៅក្នុងភ្នាសស្ដើង (membrane)។ សំពាធរបស់ភ្នាសលូតទ្រង់ទ្រាយរបស់ឧបករណ៍វាស់ ដែលវាផ្លាស់ប្ដូរតំលៃរ៉េស៊ីស្តង់ (resistance value) នៅក្នុងឧបករណ៍វាស់។
Pizo-pressure sensor
- Capacitive pressure sensor: សែនស័រមានបន្ទៈនឹងថ្កល់ (fixed plate) និងបន្ទៈមានចលនា (movable plate)។ សំពាធប្រេងធ្វើឲ្យបម្រែបម្រួលចម្ងាយបន្ទៈទាំង 2 ដែលធ្វើឲ្យតំលៃរបស់កាប៉ាស៊ីតេផ្លាស់ប្តូរ ។
capacitive pressure sensor
សែនស័រសំពាធប្រេងទាំងអស់មានសៀគ្វីអាំភ្លីមួយ (amplification circuit) ដែលអាចបំលែងរង្វាស់តំលៃ (measured value) ទៅជាសញ្ញាដែលម៉ូឌុលអេឡិចត្រូនិចឡាន (ECM) អាចបកប្រែបាន ។
វីឌីអូ youtube ខាងក្រោមជាការបង្ហាញអំពីបៀបធ្វើតេស្ត ឆ្នុកសំពាធប្រេង (oil pressure switch) :
Testing of Oil Pressure Switch
Textbook by Electude Beheer B.V. World’s Leading Automotive E-learning Application
Prepared by Tiv Dararith, Mechanical Engineer at Institute of Technology of Cambodia
Oil Level Sensor
ញ្ញាណករវាស់កម្រិតប្រេងម៉ាស៊ីន
How Capacitive Liquid Level Sensors Work
មុខងារញ្សែនស័រកម្រិតប្រេងម៉ាស៊ីន
កម្រិតប្រេងម៉ាស៊ីនបង្ហាញបានតាមរយៈការដាសតឿនអ្នកបរឡាននៅពេលកម្រិតប្រេងរំអិលធ្លាក់ចុះទាបពេក។ ឧបករណ៍ សម្រាប់ត្រួតពិនិត្យស្ថិតនៅខាងក្រោមឬនៅចំហៀងទម្រប្រេងម៉ាស៊ីន (engine oil pan) ។
កម្រិតប្រេងអាចត្រួតពិនិត្យបានដោយប្រីវិធី 2 របៀប ៖
- ឆ្នុកវាស់កម្រិតប្រេង (oil level switch)
- សែនស័រវាស់កម្រិតប្រេង (oil level sensor)
ឆ្នុកវាស់កម្រិតប្រេង (oil level switch)
ឆ្នុកវាស់បម្រិតប្រេងមាន 2 ទីតាំង ៖
- ទីតាំងបើក (open) : កម្រិតប្រេងគ្រប់
- ទីតាំងបិទ (closed) : កម្រិតប្រេងទាបពេក
ឆ្នុកវាស់កម្រិតប្រេងមាន 2 ប្រភេទ ៖
- បន្ទៈលោហៈ (reed contact) : ប្រសិនបើកម្រិតប្រេងរំអិលធ្លាក់នៅក្រោមកម្រិតអប្បបរមា (minimum level) មេដៃក (magnet) នឹងភ្ជាប់បន្ទៈលោហៈស្តើង (reed contact) ជាមួយគ្នាបន្ទាប់មកចរន្តនិងឆ្លងកាត់ឬគេហៅថាសៀគ្វីបិទ
- អង្គធាត់ចម្លងចរន្ត (electrical conductivity) : ដំណើរការរបស់ឆ្នុកវាស់កម្រិតប្រេង យោងលើការចម្លងចរន្តអគ្គិសនីនៅក្នុងអង្គធាតុរាវឬប្រេងរំអិល
oil level switch types
មានអេឡិចត្រូត 2 (two electrodes) បានដាក់នៅទីតាំងដែលប្រេងមានកម្រិតអប្បបរមា (minimum level)។ នៅពេលកម្រិតប្រេងធ្លាក់ចុះដល់ខាងក្រោមអេឡិចត្រូត បន្ទាប់មករ៉េស៊ីស្តង់ (resistance) នៅចន្លោះផ្ទៃប៉ះអេឡិចត្រូតកើនឡើងខ្ពស់ទៅៗ ព្រោះនៅពេលកម្រិតប្រេងធ្លាក់ចុះ និងមានខ្យល់ប៉ះផ្ទៃអេឡិចត្រូតជំនួសអង្គធាតុរាវ ហើយខ្យល់មានលក្ខណៈស្ទើរតែគ្មានភាពចម្លងចរន្តអគ្គិសនី។
សៀវគ្វីអាំភ្លី (amplifier circuit) នៅខាងក្នុងគ្រឿងបង្គុំឆ្នុកវាស់កម្រិតប្រេង (switch assembly) បង្កើតការកំណត់សញ្ញា (identifiable signal) ទៅឲ្យម៉ូឌុលអេឡិចត្រូនិចរថយន្ត (engine control module) ។
សែនស័រវាស់កម្រិតប្រេង (oil level sensor)
សែនស័រកម្រិតប្រេងមិនមែនគ្រាន់តែអាចចាប់យកសញ្ញានៅពេលកម្រិតប្រេងរំអិលធ្លាក់ចុះទាបប៉ុណ្ណោះទេ វាថែមទាំងអាចកំណត់បរិមាណប្រេងម៉ាស៊ីនផងដែរ (actual oil level) ។
BMW E46 oil level sensor
កម្រិតប្រេងរំអិលអាចកំណត់បានជាមួយនឹងប្រភេទសែនស័រដូចជា៖
- Potentiometer
- Inductive
- Capacitive
- Electro-thermal
ឧបករណ៍វាស់អេឡិចត្រូម៉ូទីវ/បម្រែបម្រួលអនុភាព (potentiometer)
ម៉ូឌុលអេឡិចត្រូនិច (control unit) ផ្គត់ផ្គង់ចរន្តជាប់ (DC) ដែលមានតំលៃតង់ស្យុងទៅឲ្យសែនស័រ។ តំលៃតង់ស្យុងដើម (actual voltage) នៅលើផ្ទៃប៉ះលោហៈ (sliding contact) អាស្រ័យលើទីតាំងជាប់នៃផ្ទៃប៉ះនៅលើឆ្នូតរ៉េស៊ីស្តង់ (resistive strip) ។ តំលៃតង់ស្យុងត្រូវបានបញ្ជូនទៅឲ្យម៉ូឌុលអេឡិចត្រូនិចឡាន។
ការប្រែប្រួលកម្រិតប្រេងរំអិលធ្វើឲ្យចលនានៃផ្ទៃប៉ះលោហៈប៉ះទៅនឹងឆ្នូតរ៉េស៊ីស្តង់ (resistive strip) ។
តំលៃតង់ស្យុងនៅក្នុងសែនស័រមានពី 0.2 – 4.8 V ប្រសិនបើតង់ស្យុងធ្លាក់ចុះ លើសពីតំលៃនេះ ម៉ូឌុលអេឡិចត្រូនិចអាចនឹងកំណត់ថា ប្រាកដជាមានបញ្ហានៅក្នុងសៀគ្វីអគ្គិសនី។
potentiometer
សែនស័រម៉ាញ៉េទិច (inductive sensor)
សែនស័រម៉ាញ៉េទិចរួមមានរបុម (coil) និងស្នូល (core) ដែលអាចមានចលនាទៅក្រោយទៅមុខនៅក្នុងរបុម។
ទីតាំងនៃស្នូលរបស់សែនស័រកំណត់បរិមាណបម្រែបម្រួលចរន្តអគ្គិសនី (inductance) នៅក្នុងរបុម ។
នៅពេលដែលស្នូលលោហៈ (core) រំកិលចូលទៅក្នុងរបុម នោះវាធ្វើរ៉េស៊ីស្តង់របុម (coil’s resistance) ផ្លាស់ប្តូរ ពេលនោះចរន្តកើនឡើងជាអតិបរមា (maximized) ។ ដូច្នេះវានឹងប្រើការពន្យាពេលសម្រាប់ឲ្យចរន្តអតិបរមារត់ឆ្លងកាត់សៀគ្វី។ ម៉ូឌុលអឡិចត្រូនិចឡាន (ECM) វាស់រយៈពេលតម្រូវឲ្យចរន្តអគ្គិសនីកើនឡើងដល់ 50 mA ។
inductive sensor
សែនស័រចម្លងចរន្តអគ្គសិនី (capacitive sensor)
សែនសររួមមានស៊ីឡាំងចម្លងចរន្តអគ្គិសនី 2 មានចលនាប៉ះគ្នាទៅវិញទៅមក។ នៅចន្លោះស៊ីឡាំងទាំង 2 មានស្រទាប់ប្រេង ដែលពេលនេះប្រេងក្លាយជាអង្គធាត់ចម្លងចរន្ត។
បរិមាណនៃបម្រែបម្រួលចរន្ត (capacitor change) មានន័យថាកម្រិតប្រេងឬចំណុះប្រេងផ្លាស់ប្ដូរ ។
សែនស័រផ្ទុកដោយសៀគ្វីអាំភ្លី (amplification circuit) សម្រាប់បំលែងរង្វាស់ នៃសញ្ញាដែលម៉ូឌុលអេឡិចត្រូនិចអាចអានបាន។
capacitive sensor
សែនស័រអេឡិចត្រូទ៉ែម៉ូ (electro-thermal sensor)
នៅក្នុងសែនស័រមានបង្គុំសៀគ្វី (integrate circuit) សរសៃលោហៈក្តៅ (heated filament)។ សម្រាប់រយៈពេលខ្លី សីតុណ្ហភាពរបស់សរសៃលោហៈត្រូវបានទទួលកម្ដៅដោយចរន្តថេរ (constant current)។ ប្រេងរំអិលធ្វើឲ្យសរសៃលោហៈចុះត្រជាក់ល្អជាងខ្យល់ ហើយនៅពេលសែនស័រវាស់កម្រិតប្រេង (oil level sensor) ប្រេងនឹងហូចូល វានឹងចាប់ផ្ដើមចុះត្រជាក់។
ខ្សែភ្លែងដែលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់មានរ៉េសីស្តង់ខ្ពស់ផងដែរ ដូចនេះនៅពេលសរសៃលោហៈក្តៅនាំឲ្យរ៉េសីស្តង់កើនឡើង និងធ្វើឲ្យតង់ស្យុងធ្លាក់ចុះ។
electro-thermal sensor
Textbook by Electude Beheer B.V. World’s Leading Automotive E-learning Application
Prepared by Tiv Dararith, Mechanical Engineer at Institute of Technology of Cambodia
Oil Quality Sensor
សែនស័រត្រួតពិនិត្យគុណភាពប្រេងម៉ាស៊ីន
engine oil quality sensor
មុខងារសែនស័រគុណភាពប្រេង
សែនស័រគុណភាពប្រេង (oil quality sensor) អាចត្រួតពិនិត្យគុណភាពប្រេងម៉ាស៊ីនថាតើប្រេងនៅអាចរំអិលបានល្អ ឬដល់ពេលត្រូវផ្លាស់ប្តូរប្រេង។ ម៉ូឌុលអេឡិចត្រូនិចរថយន្ត (engine control module) ប្រើប្រាស់ពត៌មានពីសែនស័រដើម្បីកំណត់រយៈចន្លោះពេលធ្វើការប្ដូរប្រេង (service interval)។ អ្នកបរឡានអាចទទួលពត៌មាននៅលើហាញតាប្លូឡាន (dashboard display)។
ចំណែកឯស៊ីតុណ្ហភាពប្រេង (oil temperature) និងកម្រិតប្រេង (oil level) ជាទូទៅក៏ត្រូវបានត្រូតពិនិត្យតាមរយៈសែនស័រផងដែរ។ សែនស័រគុណភាពប្រេងជាធម្មតាបំពាក់នៅផ្នែកខាងក្រោមម៉ាស៊ីន។
គុណភាពប្រេងរំអិល
គុណភាពប្រេងអន់ អាចបង្កឲ្យកើនឡើងកម្លាំងកកិតរវាងផ្នែកកម្រើកទាំងឡាយ (moving parts) និងបណ្តាលឲ្យកម្ដៅកើនឡើង និងមានភាពសឹករិចរិលដែលវានឹងធ្វើឲ្យម៉ាស៊ីនខូចខាត។
គុណភាពប្រេងអន់ ក៏អាចបង្កឲ្យភាពភ្ជិតរវាងផ្នុក (piston) និងផ្ទៃស៊ីឡាំង (cylinder wall) មិនជិតល្អ បន្ទាប់មកវានិងធ្វើឲ្យប្រេងរំអិលជ្រាបចូលទៅក្នុងបន្ទប់ចំហេះរបស់ម៉ាស៊ីន (combustion chamber)។ ករណីនេះវានឹងធ្វើឲ្យបាត់បង់កម្រិតប្រេង និងប៉ះពាល់ដល់ផ្នែកជាច្រើនទៀត ។
engine oil quality
គុណប្រយោជន៍ដែលត្រូវឲ្យម៉ាស៊ីនដំណើរការជាមួយប្រេងរំអិលមានគុណភាពល្អ ៖
- ម៉ាស៊ីនប្រើប្រាស់បានយូ
- សន្សំថវិកាបានច្រើនក្នុងការជួលជុលម៉ាស៊ីន
- មិនប្រថុយក្នុងការខូចខាតម៉ាស៊ីនធ្ងន់ធ្ងរ
- កាកសំណល់ប្រេងតិចជួយឲ្យបរិស្ថានស្អាត
ពត៌មានអំពីសែនស័រគុណភាពប្រេង
គុណភាពប្រេងអាចវាស់ឬត្រួតពិនិត្យ៖
- កម្រិតប្រេង (oil level)
- សីតុណ្ហភាពប្រេង (oil temperature)
- កំហាប់ប្រេង (viscosity)
មានកត្តាមួយចំនួនទៀតដែលជាប់ទាក់ទងនឹងសែនស័រគុណភាពប្រេង៖
- បន្ទុកម៉ាស៊ីន (engine load)
- ល្បឿនម៉ាស៊ីន (engine speed)
- តំលៃអាំងតង់ស៊ីតេចរន្តអគ្គិសនីដើម្បីបញ្ឆេះឡាននៅសីតុណ្ហភាពត្រជាក់ (number of cold starts)
- ល្បឿនបើកបរ (driving speed)
- ចំនួននៃការបើកបរឡាន (amount of driving time)
oil quality information
ម៉ូឌុលអេឡិចត្រូនិចរថយន្ត (engine control module) ដំណើរការទិន្នន័យនេះ និងគុណភាពរបស់ប្រេងរំអិលនឹងត្រូវបានគណនា។
ប្រតិបត្តិការសែនស័រគុណភាពប្រេង
មានវិធីជាច្រើនក្នុងការវាស់គុណភាពរបស់ប្រេងរំអិល ហើយវិធីដែលគេតែងតែប្រើមានដូចជា ៖
- កាប៉ាស៊ីតេ (capacitive) : វាស់សមាសភាពមិនឆ្លងចរន្តអគ្គិសនីរបស់ប្រេង (dielectric constant)
- អេឡិចត្រូទែម៉ូ (electro-thermal) : ប្រេងត្រូវបានកម្ដៅយ៉ាងលឿនប្រើប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិចដោយសែនស័រ (heated electrically) បន្ទាប់មកវានឹងអាចកំណត់បានថេរវេលាចុះត្រជាក់របស់ប្រេង
- កុងឌុចទ័រ (conductivity) : វាស់ចរន្តអគ្គិសនីក្នុងប្រេងរំអិល (electrical conductivity)
sensor operation
សញ្ញារបស់សែនស័រគុណភាពប្រេងមានចរន្ត PWM pulses (Pulse-width modulation) ៖
- កម្រិត (level)
- សីតុណ្ហភាព (temperature)
- គុណភាព (quality)
ប្រវែងចរន្ត (width of the pulse) អាស្រ័យលើតំលៃនៃការវាស់សញ្ញា (measured signal) ៖
- នៅតំលៃអប្បបរមា (minimum) ចរន្តមានប្រវែង 20 ms
- នៅតំលៃអតិបរមា (maximum) ចរន្តមានប្រវែង 80 ms
- ចរន្តនីមួយៗត្រូវអនុវត្តន៍តាមសញ្ញាកម្រិតសូន្យ (zero-level signal) នៅប្រវែង 20 ms
- ការភ្ជាប់គ្នាទាំងអស់ នៃចរន្ត PWM pulses ត្រូវអនុវត្តន៍តាម សញ្ញាកម្រិតសូន្យ (zero-level signal) នៅ 100 ms ហើយវាជួយឲ្យម៉ូឌុលអេឡចត្រូនិចឡានអាចកំណត់បញ្ជាសញ្ញាដែលបានកំពុងបញ្ជូនមក
Rapid Oil Checker – AV Technology
Textbook by Electude Beheer B.V. World’s Leading Automotive E-learning Application
Prepared by Tiv Dararith, Mechanical Engineer at Institute of Technology of Cambodia
Oil Filter
តម្រងប្រេង
MANN-FILTER High Quality Oil Filters
មុខងារតម្រងប្រេងម៉ាស៊ីន (task)
តម្រងប្រេង (oil filter) ផលិតឡើងដើម្បីត្រងយកកំទេចកំទី កាកសំណល់ ពីប្រេងរំអិស (lubricating oil) ។ កំណិត និងភាពសំណឹករិចរិល នៃផ្នែកកម្រើក របស់ម៉ាស៊ីន (moving parts) បង្កឲ្យមាន សារធាតុកាបូន (carbon) និង កំទេចកំទីលោហៈ (metal particles) កើតមាននៅក្នុងប្រព័ន្ធប្រេងរំអិល (lubrication system) ។
តម្រង ប្រើសម្រាប់កាត់បន្ថយសំណឹករបស់គ្រឿងក្នុងម៉ាស៊ីន ដោយត្រងយក សារធាតុកាបូន និង កំទេចកំទីលោហៈ ពីប្រេងរំអិល ។ ករណីនេះក៏អាចជួយ ឲ្យប្រេងរំអិល ប្រើការបានយូផងដែរ ។
តម្រងប្រេងម៉ាស៊ីន ជាទូទៅស្ថិតនៅ ផ្នែកចំហៀង ឬ ខាងក្រោម តួម៉ាស៊ីន (engine block) ។
គ្រឿងបង្គុំតម្រងប្រេង (filter components)
តម្រងប្រេងម៉ាស៊ីនផ្សំឡើងដោយផ្នែកជាច្រើនដូចជា ៖
- កងភ្ជិត (sealing ring) : ជួយភ្ជិតមិនឲ្យមានការលេចជ្រាបប្រេង នៅចន្លោះតួម៉ាស៊ីន (engine block) និង ជម្រកតម្រងប្រេង (filter housing)
- សន្ទៈបាត (base plate) : សន្ទៈផ្ដល់រន្ធដើម្បីស៊កជម្រកតម្រងប្រេង ភ្ជាប់ជាមួយតួម៉ាស៊ីន
- ស៊ូប៉ាប់រាប្រេង (non-return valve) : ប្រសិនបើសំពាធប្រេងធ្លាក់ចុះ (pressure drops) ស៊ូប៉ាប់រា ជួយរារាំងប្រេង មិនឲ្យហូរចុះ ត្រលប់ទៅតួម៉ាស៊ីនវិញ បន្ទាប់ពីម៉ាស៊ីនត្រូវបានពន្លត់ (engine shut off)
- តម្រង (filter element) : ជាក្រដាសសម្រាប់ត្រងយកកំទេចកំទី ដែលមានក្នុងប្រេងរំអិល
- បំពង់ស្នូល (center tube) : គាំទ្រតម្រងឲ្យមានភាពមាំ និងការពារមិនឲ្យតម្រង មានស្នាមជ្រួញ
- ស៊ូប៉ាប់វាងប្រេង (bypass valve) : ជួយនាំប្រេងហូរចេញតាមផ្លូវវាង ប្រសិនបើតម្រងស្ទះ
- រឺស័រ (spring) : ប្រើសម្រាប់កំណត់ការបន្ធូរសំពាធ (opening pressure) របស់ស៊ូប៉ាប់វាងប្រេង (bypass valve) និងជួយទប់ស៊ូប៉ាប់ ឲ្យនៅនឹងធឹង
- ជម្រកតម្រងប្រេង (housing) : ផ្ទុកតម្រងក្រដាស និងគ្រឿងបង្គុំខាងក្នុង ជាពិសេសអាចទ្រាំទ្រជាមួយសំពាធប្រេង
oil filter components
ដំណើរការតម្រងប្រេង (operation)
ស្នប់ប្រេង (oil pump) បញ្ជូនប្រេងពី ទំម្រប្រេង (oil pan) ឆ្លងកាត់រន្ធខាងក្រៅ នៃសន្ទៈបាត (base plate) របស់តម្រងប្រេង ។ បន្ទាប់មកប្រេងនឹងហូរឆ្លងកាត់ តម្រងក្រដាល (filter element) ត្រលប់ចូលទៅក្នុង តួម៉ាស៊ីន (block) ។
កំទេចកំទីផ្សេងៗដែលមាននៅក្នុងប្រេងរំអិល ត្រូវបានអង្គប់ជាប់ នៅក្នុងតម្រង ក្រដាស ។ តម្រងប្រេងគួរតែធ្វើការផ្លាស់ប្ដូរឲ្យបានទៀងទាត់ បញ្ជៀសការស្ទះតម្រង ដោយសារកំទេចកំទីផ្សេងៗមាននៅក្នុងប្រេងរំអិល ។
oil filter operation
ប្រភេទតម្រងប្រេង (types)
តម្រេងប្រេងម៉ាស៊ីនមាន 2 ប្រភេទ ៖
ប្រភេទប្រេងហូរពេញទី (full flow) : ប្រេងរំអិលដែលហូរឆ្លងកាត់តួម៉ាស៊ីន (block) ត្រូវតែហូរឆ្លងកាត់តម្រងក្រដាស ។ នៅក្នុងប្រព័ន្ធប្រេងរំអិល ដែលប្រើប្រាស់ តម្រងប្រភេទនេះ ប្រេងដែលមិនបានត្រងសម្អាត (unfiltered oil) មិនអាចបូម ឲ្យហូរឆ្លងកាត់ប្រព័ន្ធប្រេងរំអិលឡើយ ។
ប្រភេទប្រេងហូរវាង (bypass) : ប្រេងរំអិលដែលត្រូវបានបូម នៅក្នុងតួម៉ាស៊ីន ត្រូវបានបំបែក ពីតម្រងប្រេង ។ ប្រេងដែលបានត្រងសម្អាត (filtered oil) ហូរផ្ទាល់ ទៅកាន់ ទម្រប្រេង (oil pan) ។ នៅក្នុងប្រព័ន្ធប្រេងរំអិល ដែលប្រើតម្រងប្រេង ប្រភេទនេះ ប្រេងដែលមិនបានត្រងសម្អាត (unfiltered oil) ក៏អាចបូមឲ្យហូរឆ្លងកាត់ ទៅតួម៉ាស៊ីនផងដែរ ។
Full Flow Filter and By-Pass Filter
ស៊ូប៉ាប់វាងប្រេង (bypass valve)
នៅក្នុងប្រព័ន្ធប្រេងហូរត្រង់ (full flow) ប្រើស៊ូប៉ាប់វាងប្រេង (bypass valve) ដែលស៊ូប៉ាប់វាង នឹងបង្ហើប ប្រសិនបើតម្រងប្រេង (filter element) មានការស្ទះ ដោយសារកំទេចកំពីផ្សេងៗ ។ បន្ទាប់មក ប្រេងរំអិលនឹងហូរផ្ទាល់ ឆ្លងកាត់ ប្រព័ន្ធប្រេងរំអិលម៉ាស៊ីន (lubrication system) ដោយមិនឆ្លងកាត់ក្រដាស តម្រងទៀតទេ ហើយប្រេងនឹងមិនត្រូវបានត្រងសម្អាតឡើយ ។
ប្រេងកង្វក់ (contaminated oil) នឹងហូរឆ្លងកាត់ប្រព័ន្ធមេកានិចម៉ាស៊ីន ប៉ុន្តែ វានៅតែជារឿងល្អជាង ប្រសិនបើមិនមានប្រេងហូរឆ្លងកាត់គ្រប់គ្រាន់ ទៅរំអិល ផ្នែកកម្រើក របស់ម៉ាស៊ីន (moving parts) ។
bypass oil filter
ស៊ូប៉ាប់រាប្រេង (non-return valve)
នៅក្នុងតម្រងប្រេង មានស៊ូប៉ាប់រាប្រេង (non-return valve) ដែលស៊ូប៉ាប់នេះជួយ មិនឲ្យប្រេងហូរចេញមកខាងក្រៅតម្រង បន្ទាប់ពីម៉ាស៊ីនឡានត្រូវបានពន្លត់ (engine shut off) ។
ប្រេងផ្ទុកនៅក្នុងតម្រងប្រេង ដែលធ្វើឲ្យសំពាធប្រេង មានភាពប្រសើរយ៉ាង ឆាប់រហ័ស នៅពេលគេចាប់ផ្ដើមបញ្ឆេះម៉ាស៊ីន ។
anti-drain valve or non-return valve
Textbook by Electude Beheer B.V. World’s Leading Automotive E-learning Application
Prepared by Tiv Dararith, Mechanical Engineer at Institute of Technology of Cambodia
Light Bulbs
អំពូលភ្លើងឡាន
Headlight Comparison : Laser v LED v HID Xenon v Halogen
ប្រភេទភ្លើងបំភ្លឺ (light sources)
រថយន្តមានប្រភពភ្លើងដើម្បីបំភ្លឺខុសៗគ្នា ភ្លើងបំភ្លឺត្រូវបានប្រើប្រាស់ ជាមួយរថយន្តដែលបានផលិតឡើង សព្វថ្ងៃ ។ ជាឧទាហរណ៍ អំពូលភ្លើងស្តង់ដា ឬគេតែងហៅថា អំពូលតង់ស្តែន (standard incandescent bulbs) និងអំពូលយ៉ូត (LED) ជាធម្មតាប្រើសម្រាប់ បំភ្លឺផ្នែកខាងក្រោយឡាន (tail lights) ។ ចំណែកឯអំពូលអាឡូសែន (halogen bulbs) និង ប្រភេទអំពូលបំពង់កែវប្រើឧស្ម័ន (gas discharge tubes) ប្រើសម្រាប់បំភ្លឺផ្នែកខាងមុខ (head lights) ។
light sources
អំពូលភ្លើងស្តង់ដា (standard incandescent bulbs)
អំពូលភ្លើងស្ដង់ដា បានត្រូវប្រើប្រាស់ និងជាអំពូលអគ្គិសនីដំបូងគេបង្អស់ ។ នៅក្នុងអតីតកាល អំពូលប្រភេទនេះ ត្រូវបានប្រើបំភ្លឺសម្រាប់គ្រឿងអគ្គិសនី គ្រប់ប្រភេទ ។ ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃនេះ អំពូលស្តង់ដា ឬអំពូលតង់ស្តែន (tungsten filament bulbs) មិនសូវប្រើសម្រាប់ភ្លើងបំភ្លឺខាងក្រោយ (tail lights) និងភ្លើងសញ្ញា ផ្លាស់ប្តូទិសដៅចរាចរ (signaling lights) ទេ ។
អំពូលតង់ស្តែន បិទភ្ជិតដោយមាន សរសៃតង់ស្តែន (tungsten filament) នៅខាងក្នុងអំពូល ។ នៅពេលចរន្តអគ្គិសនីឆ្លងកាត់ សរសៃតង់ស្តែន វាទទួលកម្តៅ និងបញ្ចេញពន្លឺ ។ ឧស្ម័នអុកស៊ីសែន (oxygen) នឹងមានវត្តមាន នៅខាងក្នុងអំពូល ហើយសរសៃតង់ស្តែន និងឆេះបំភ្លឺឡើង ។
សរសៃស្តង់ស្តែន (tungsten filament) ធ្វើរំហួត (evaporate) យឺតៗ ហើយជ្រាបចូល នៅក្នុងផ្ទៃអំពូល នៅពេលអំពូលបំភ្លឺភ្លើង ។
standard incandescent bulb
ផលប្រយោជន៍នៃអំពូលតង់ស្តែន គឺវាមានដំលៃថោក ។ ចំណែកផលលំបាករបស់ អំពូលតង់ស្តែន គឺវាប្រើបានរយៈពេលខ្លី (short service life) និងមាន ទិន្នផលពន្លឺតិច (low efficiency) ។ មានថាមពលតែ 5% ប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានប្រើសម្រាប់បំភ្លឺអំពូល និងថាមពលនៅសេសសល់ ត្រូវបានបំលែងទៅជាកម្តៅ ។
អំពូលអាឡូសែន (halogen bulb)
អំពូលភ្លើងអាឡូសែន ជាអំពូលភ្លើងបំភ្លឺដោយបញ្ចេញកម្តៅ (incandescent) ប៉ុន្តែវាមានទ្រង់ទ្រាយ ខុសៗគ្នា ដែលត្រូវបានបញ្ចូលឧស័្មនអាឡូសែន (halogen gas) ។
នៅខាងក្នុងអំពូល សរសៃតង់ស្តែន (tungsten filament) នឹងចាប់ផ្តើមបញ្ចេញពន្លឺ ធ្វើឲ្យតង់ស្តែន ធ្វើរំហួត (evaporate) ។ ឧស្ម័នអាឡូសែន នៅខាងក្នុងអំពូល បង្កើនសីតុណ្ហភាព (temperature) របស់សរសៃ តង់ស្តែន រហូតដល់ចំនុចដែល តង់ស្តែនអាចស្ទើរតែរលាយ (melting point) នៅសីតុណ្ហភាព 3,400 °C ។
តង់ស្តែនធ្វើរំហួត (evaporated tungsten) ជាមួយឧស្ម័ន ហើយវាបំបែកជាផ្នែកៗ ដែលផ្ទៃអំពូលនឹងបិទ ដើម្បីបំភ្លឺភ្លើង ។
halogen lamp
ផលប្រយោជន៏របស់អំពូលអាឡូសែន បើប្រៀបធៀបជាមួយអំពូលតង់ស្តែន ៖
- ដំណើរការប្រសើរជាង (enhance performance)
- ទីចំហតូចជាងសម្រាប់តំឡើងអំពូល (narrower installation space)
- ប្រើប្រាស់បានយូ (longer life)
- បញ្ចេញពន្លឺបានល្អជាង (greater light output)
អ្នកមិនត្រូវយកដៃទៅប៉ះអំពូល ឬយកក្រណាត់មានប្រឡាក់ប្រេងរំអិល ទៅមួលតំឡើងអំពូលអាឡួសែន ពីព្រោះនៅពេល អំពូលបញ្ចេញពន្លឺ ដាមប្រេងរំអិលដែលប្រឡាក់លើអំពូល នឹងត្រូវដុតដោយកម្តៅ បង្កឲ្យផ្ទៃអំពូលស្រអាប់ ។
អំពូលបំពង់កែវប្រើឧស្ម័ន (gas discharge tube or gas-filled tube)
អំពូលបំពង់កែវប្រើឧស្ម័នមានគ្រឿងបង្គុំ 3 ៖
- ឧបករណ៍បញ្ឆេះ (ignition device)
- ប៉ាឡាស (ballast unit) : ជាឧបករណ៍អគ្គសិនី កំណត់បរិមាណ អាំងតង់ស៊ីតេចរន្តអគ្គិសនី នៅក្នុងសៀគ្វី
- បំពង់កែវ (gas discharge tube)
អំពូលបំពង់កែវ (gas discharge tube) មិនមានសរសៃនៅខាងក្នុង ប៉ុន្តែវាមាន អេឡិចត្រូត (two electrodes) នៅ 2 ផ្នែកនៃអំពូល ។ តង់ស្យុង (voltage) ឆ្លងកាត់អំពូលមានទម្រង់ជាអក័្ស (arc) ដែលអ្នកអាច ប្រៀបប្រដូចជាមួយ ក្បាលអក័្សផ្សាដែក (welding arc) ។ អក័្សធ្វើឲ្យ លោហៈដែល មានប្រតិកម្ម ជាមួយអាស៊ីត/បាស (metallic salts) បំភាយឧស្ម័ន ហើយពន្លឺភ្លើងពណ៌ខៀវ និងពណ៌ស (bluish-white light) នៅក្នុងវត្តមានរបស់ ឧស្ម័នស៊ីនុង (xenon gas) ភ្ជិតផ្នែកខាងក្នុងបំពង់ របស់អក័្សអេឡិចត្រូនិច (electric arc chamber) ។
gas discharge tube
តងស្យុងខ្ពស់ (high voltage) ប្រហែល 30 kV តម្រូវឲ្យទៅបញ្ឆេះអក័្សអេឡិត្រិច ដែលតង់ស្យុងនេះ ផលិតដោយ ឧបករណ៍បញ្ឆេះ (ignition device) ។ អក័្សអេឡិចត្រិចអាចទទួលបានតងស្យុងទាបច្រើន ឬតិចជាង 85 V ចរន្ត AC មានអានុភាព 35 W ។ ដូច្នេះតង់ស្យុងត្រូវបានបំលែងដោយ ឧបករណ៍មួយ ហៅថា ប៉ាឡាស (ballast unit) ។
ផលប្រយោជន៍របស់អំពូលបំពង់កែវ (gas discharge tube) ប្រៀបធៀបជាមួយ អំពូលអាឡូសែន (halogen lamp) គឺអំពូលបំពង់កែវ មានដំណើរការប្រសើរជាង និងមានពន្លឺភ្លឺជាង ។
សីតុណ្ហភាពនៃពណ៌របស់ពន្លឺ (color temperature)
ពណ៌ពន្លឺដែលបញ្ចេញដោយអំពូល ត្រូវបានគេហៅថា សីតុណ្ហភាពពណ៌ពន្លឺ (color temperature) ។ សីតុណ្ហភាពពណ៌ពន្លឺ កំណត់ដោយខ្នាត កែវិន (Kelvin [K]) ។ សីតុណ្ហភាពពន្លឺដែលអាចឲ្យមនុស្សមើលឃើញច្បាស់ខ្លាំង គឺនៅចន្លោះពី 1,000 – 12,000 K ដែលមានពណ៌ក្រហមវីយ៉ូឡែត (red-violet) ។
Kevin Color Temperature Scale Chart
អំពូលបំពង់កែវ (gas discharge tubes) ដែលបំពាក់លើរថយន្ត តម្រូវឲ្យវាបង្កើត កម្រិតពន្លឺត្រឹម 5,000 K ។ អំពូលអាឡូសែន (halogen lamps) តម្រូវមានកម្រិត ពន្លឺត្រឹម 3,000 K ។ សីតុណ្ហភាពពណ៌ពន្លឺ ឬ យើងហៅថា កម្រិតពន្លឺ គឺជាលក្ខណៈ របស់អំពូល ។
ណែនាំ ៖ យោងលើច្បាប់ក្នុងការផលិតអំពូលភ្លើងបំភ្លឺឡានរបស់ទ្វីបអឺរ៉ុប (European Legal Regulation for Light [UNCE] តម្រូវឲ្យរោងចក្រផលិតឡាន បំពាក់ចង្កៀងបំភ្លឺ ដែលមានកម្រិតពន្លឺមិនលើសពី 12,000 K ។ កម្រិតពន្លឺដែលលើសពី 12,000 K អាចធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពភ្នែកប្រជាជន ។
អំពូលយ៉ូត (LED lamp)
អំពូលយ៉ូត ឬគេតែងហៅថា អំពូលអិលអ៊ីឌី (Light Emitting Diode [LED]) ដែលវាជាយ៉ូតបញ្ចេញពន្លឺ ។
នៅពេលចរន្តអគ្គសិនីរត់កាត់ អំពូល LED ពីប៉ូលវិជ្ជមាន ឬអាណូត (anode) ទៅប៉ូលអវិជ្ជមាន ឬកាតូត (cathode) អំពូលនិងបង្កើតពន្លឺ ។ នៅពេលអ្នកប្តូរប៉ូលបញ្រ្ជាសមកវិញ អំពូល LED នឹងមិនបញ្ចេញពន្លឺទេ។ រ៉េស៊ីស្តង់អំពូល (resistance) ត្រូវតែតភ្ជាប់គ្នាជាជួរ ឬជាស៊េរី (connected in series) ដើម្បីកំណត់ចរន្តឆ្លងកាត់អំពូល ។
Light Emitting Diode (LED)
ផលប្រយោជន៍របស់អំពូល LED ប្រៀបធៀបជាមួយ អំពូលតង់ស្តែន (incandescent bulbs) ៖
- ដំណើរការល្អជាង (higher performance)
- មានទំហំតូចងាយស្រួលតំឡើង (smaller installation space)
- ប្រើការបានយូជាង (longer service life)
- អាចទប់ទល់នឹងរំញ័រ (resistant against vibrations)
ផលលំបាករបស់អំពូល LED ៖
- ត្រូវប្រើកូនអំពូលច្រើន ដើម្បីបង្កើតបានជាចង្កៀងបំភ្លឺមួយ
- មានតម្លៃថ្លៃនៅលើទីផ្សា
Textbook by Electude Beheer B.V. World’s Leading Automotive E-learning Application
Prepared by Tiv Dararith, Mechanical Engineer at Institute of Technology of Cambodia
Lighting System
ប្រព័ន្ធភ្លើងបំភ្លឺ
automobile lighting
ភ្លើងបំភ្លឺ (lighting)
អំពូលភ្លើងបំភ្លឺ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ សម្រាប់បំភ្លឺផ្លូវនៅទីងងឹត ។ ប្រព័ន្ធភ្លើងផ្ដល់សញ្ញា ក៏ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ ឲ្យសញ្ញាអ្នកប្រើប្រាស់ផ្លូវ ជាឧទាហរណ៍ នៅពេលអ្នកបរឡាន ចង់ផ្លាស់ប្ដូរទិសដៅបើកបរ ដើម្បីដាសតឿន ពីការគ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗ ។
ប្រព័ន្ធភ្លើងបំភ្លឺនីមួយៗមានមុខងាររៀងៗខ្លួនដូចជា ៖
- ភ្លើងបំភ្លឺខាងមុខ (headlights) ជួយបំភ្លឺផ្លូវឲ្យអ្នកបើកបរ និងជួយឲ្យឡានអាច មើលឃើញ ពីអ្នកបរឡានទាំងអស់នៅតាមផ្លូវ
- ភ្លើងបំភ្លឺខាងក្រោយ (taillights) ជួយឲ្យផ្នែកខាងក្រោយឡាន មានភាពងាយ ស្រួលមើលឃើញ ពីសំណាកអ្នកបើកបរយានយន្តទាំងអស់
- ភ្លើងបំភ្លឺពេលជាន់ហ្រ្វាំង (brake lights) ដាសតឿនអ្នកប្រើប្រាស់ផ្លូវ នៅពេលអ្នកបរឡាន ជាន់ហ្រ្វាំង
- ភ្លើងសញ្ញាប្តូរទិស (indicator lights) ដាសតឿនអ្នកប្រើប្រាស់ផ្លូវ ពេលអ្នកបរឡានចង់បត់ឆ្វេង ឬបត់ស្ដាំ
ប្រភេទភ្លើងបំភ្លឺ (light sources)
អំពូលភ្លើងបំភ្លឺមានច្រើនប្រភេទត្រូវបានប្រើប្រាស់ ។ អំពូលស្តង់ដា ឬគេតែងតែ ហៅថា អំពូលតង់ស្តែន (standard incandescent bulbs) ច្រើនតែប្រើសម្រាប់ ភ្លើងផ្ដល់សញ្ញា (signaling lights) ភ្លើងបំភ្ លឺផ្នែកខាងក្នុង (interior lights) និងភ្លើងបំភ្លឺខាងក្រោយ (taillights) ។
អំពូលអាឡូសែន (halogen lamps) ត្រូវបានប្រើ និងបំពាក់នៅក្នុងចង្កៀងភ្លើងបំភ្លឺ ខាងមុខឡាន ។
light bulb types
អំពូលយ៉ូត ឬ អិលអ៊ីឌី (light-emitting diode[LED]) ច្រើនត្រូវបានប្រើសម្រាប់ភ្លើងបំភ្លឺ ខាងក្រោយឡាន (tail lights), ភ្លើងប្តូរទិសដៅចរាចរ (signaling lights) និងភ្លើងបំភ្លឺផ្នែកខាងក្នុងឡាន (interior lights) ។ សព្វថ្ងៃនេះ ជាមួយឡានទំនើបៗ អំពូល LED ប្រើសម្រាប់ជាអំពូលចង្កៀងបំភ្លឺផ្លូវ នៅខាងមុខឡាន (headlights) ។ ចំណែកឯ អំពូលបំពង់កែវ (gas discharge tube) ក៏ប្រើសម្រាប់ជាអំពូលចង្កៀងបំភ្លឺផ្លូវ ផងដែរ ។
ចង្កៀងភ្លើងខាងមុខឡាន (headlights)
ភ្លើងបំភ្លឺខាងមុខឡានបែងចែកជា 2 ក្រុមសំខាន់ ៖
- ចង្កៀងប្រភេទលយចេញក្រៅ (projection lamps)
- ចង្កៀងប្រភេទចំណាំងផ្លាត (reflector lamps)
គ្រឿងចំណាំងផ្លាត (reflectors) ធ្វើឲ្យពន្លឺភ្លើងជះពីប្រភពពន្លឺ មានរាងជាក់លាក់ នៅលើផ្ទៃផ្លូវថ្នល់ ។ ចំណែកឯ ចង្កៀងប្រភេទលយចេញក្រៅ (projection lamps) ក៏មានគ្រឿងចំណាំងផ្លាត ជាមួយនឹងកែវពង្រើក (lens) ដែលធ្វើឲ្យពន្លឺចាំងជារូបរាង ជាក់លាក់ នៅលើផ្ទៃផ្លូវថ្នល់ ។
reflector lamp & projection lamp
ការកែប្រែកម្រិតកម្ពស់ភ្លើងបំភ្លឺខាងមុខឡាន
ជាធម្មតាភ្លើងបំភ្លឺខាងមុខឡាន មានការត្រួតពិនិត្យកម្ពស់ពន្លឺភ្លើង ដើម្បីប្រាកដថា ចរាចរយានយន្ត ដែលកំពុងមកដល់ មិនត្រូវបានធ្វើឲ្យងងឹត ។
ការកែប្រែកម្រិតកម្ពស់ពន្លឺមាន 3 ប្រភេទ អាស្រ័យទៅតាមម៉ូឌែលឡាន ៖
- Manual light height adjustment : អ្នកបើកបរឡានអាចកែប្រែកម្រិតកម្ពស់ពន្លឺ
- Semi-static light height adjustment : ការកែប្រែកម្រិតកម្ពស់ពន្លឺ អាស្រ័យលើ ការផ្ទុកទំងន់ទំនិញ ដាក់ខាងក្រោយឡាន
- Dynamic light height control : កម្រិតកម្ពស់ពន្លឺ កែប្រែជាបន្តបន្ទាប់ ទៅតាមចលនារបស់តួររថយន្ត ដែលរថយន្តតំរូវឲ្យបំពាក់ គ្រឿងអេឡិចត្រូនិចបន្ថែម
Headlight Height Adjustment
រថយន្តទំនើបដែលបំពាក់ ចង្កៀងបំភ្លឺជាមួយអំពូលបំពង់កែវ (gas discharge tube) ត្រូវតែមាន ប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិចលាងសម្អាត (cleaning system) ចង្កៀងបំភ្លឺខាងមុខ ដែលវាគឺជាការចាំបាច់ ។ ប្រព័ន្ធលាងសម្អាតចង្កៀងមុខ ជួយឲ្យចង្កៀងបន្តមាន ភាពភ្លឺថ្លា អាចបំភ្លឺបានល្អគ្រប់កាលៈទេសៈ ។
BMW Headlight Washer System
Textbook by Electude Beheer B.V. World’s Leading Automotive E-learning Application
Prepared by Tiv Dararith, Mechanical Engineer at Institute of Technology of Cambodia
Seat Belt
ខ្សែក្រវាត់សុវត្ថភាព
Air Bags and Seatbelts — Mercedes-Benz Driving Safety Features
ខ្សែក្រវាត់សុវត្ថភាព (safety belt or seat belt)
ខ្សែក្រវាត់សុវត្ថភាព (seat belt) មានមុខងារជួយអ្នកដំណើរ និងអ្នកបរឡានឲ្យទទួល បាននូវសុវត្ថភាព ក្នុងកន្លែងអង្គុយ នៅពេលឡានបន្ថយល្បឿនភ្លាមៗ និងនៅពេល ជួបគ្រោះថ្នាក់ ដោយប៉ះទង្គិច ដោយចៃដន្យ ។ ខ្សែក្រវាត់ជួយកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ ដែលអាចនឹងកើតឡើងលើមនុស្សនៅក្នុងឡាន ។
ប្រវែងទទឹងរបស់ខ្សែក្រវាត់ ត្រូវបានផលិតឡើងយ៉ាងទូលាយ ដូចនេះកម្លាំងកន្ត្រាក់ បង្កដោយ ការជាន់ ហ្រ្វាំងភ្លាមៗពេក នៅក្នុងករណីមានគ្រោះថ្នាក់ គឺជួយទប់ខ្លួន មនុស្សមិនឲ្យប៉ះទង្គិចផ្នែកផ្សែងៗក្នុងឡាន ។
ខ្សែក្រវាត់គល់3 (three-point seat belt)
ខ្សែក្រវាត់គល់ 3 ជាធម្មតាត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាមួយម៉ូដែលឡានមួយចំនួន ដែលរិតដងខ្លួនមនុស្សដោយ 3 ចំនុច ។ ខ្សែក្រវាត់ប្រភេទនេះផលិតឡើង ដើម្បីការពារមនុស្ស ដោយពាក់ភ្ជាប់នឹងចំនុចនឹង 3 ។ មានខ្សែក្រវាត់ខ្លះទៀត គេផលិតឡើង មានចំនុចពាក់ភ្ជាប់ខ្លួនមនុស្សច្រើនជាង 3 ចំនុច ។
Seat Belt & Three Point Seat Belt
ឧបករណ៍ពន្លូតប្រវែងខ្សែក្រវាត់ (reeling device)
ខ្សែក្រវាត់សុវត្ថភាព (seat belt) បំពាក់មកជាមួយឧបករណ៍ពន្លូតប្រវែង (reeling device) ដែលឧបករណ៍ នេះមានមុខងារ ពន្លូត និង ពង្រួញ ខ្សែក្រវាត់ ដោយស្វ័យប្រវត្ត ។ នៅពេលពាក់ខ្សែក្រវាត់ នៅក្នុងឡាន អ្នកត្រូវទាញវា ពេលនោះកង់វិល (pulley) ធ្វើឲ្យខ្សែក្រវាត់អាចពន្លូតប្រវែងបាន បន្ទាប់មក រឺស័រ (spring) ត្រូវបានបន្តឹងខ្សែក្រវាត់នឹងដងខ្លួនមនុស្សភ្ជាប់នឹងកៅអីអង្គុយ ។
ដាក់គន្លឹះខ្សែក្រវាត់ ជួយឲ្យប្រាកដថាមេកានិចរបស់ខ្សែក្រវាត់ បានចាក់ជាប់ ។
- ប្រព័ន្ធដាក់គន្លឹះខ្សែក្រវាត់ឲ្យជាប់ ឬធូ អាស្រ័យលើកម្រិតកម្លាំងបន្ថយល្បឿនភ្លាមៗរបស់ឡាន
- ប្រព័ន្ធដាក់គន្លឹះខ្សែក្រវាត់ឲ្យជាប់ អាស្រ័យលើល្បឿនដែលធ្វើឲ្យខ្សែក្រវាត់ពន្លូតប្រវែង
ប្រព័ន្ធដែលដាក់គន្លឹះខ្សែក្រវាត់ឲ្យរិតជាប់ អាស្រ័យលើកម្រិតកម្លាំង បន្ថយល្បឿនឡា ភ្លាមៗ ជាមួយនឹងកម្លាំង និងទំងន់ ដែលយីកយោកចលនាទៅមុខ ទៅក្រោយ ។ នៅពេលឡានស្រាប់តែត្រូវបានជាន់ហ្រ្វាំង ឲ្យឈប់ភ្លាមៗ ទំងន់ឡានយោកទៅមុខ ហើយធ្វើឲ្យ បន្ទៈពង្រួញខ្សែក្រវាត់ (retractor plate) មានចលនាឡើងលើ ទប់ទាល់នឹងកង់វិល (pulley) ។ បន្ទៈពង្រួញខ្សែក្រវាត់ ភ្ជាប់ធ្មេញក្រោយគេ របស់កង់វិល (end teeth of the pulley) ហើយធ្វើឲ្យ ខ្សែក្រវាត់ ដាក់គន្លឹះជាប់ ។
នៅពេលកម្លាំងចាប់ហ្រ្វាំងបញ្ឈប់ ទំងន់ឡានយោកទៅក្រោយ ដោយកំលាំងទំនាញ ផែនដី ករណីនេះ ធ្វើឲ្យបន្ទៈពង្រួញខ្សែក្រវាត់ ផ្ដាច់ពីកង់វិល ហើយខ្សែក្រវាត់ មិនត្រូវបានដាក់គន្លឹះជាប់ទៀតទេ ។
ល្បឿនដែលខ្សែក្រវាត់ពន្លូតប្រវែង ដែលប្រព័ន្ធមេកានិចដាក់គន្លឹះខ្សែក្រវាត់ជាប់ អាស្រ័យលើ ល្បឿនពន្លូតខ្សែក្រវាត់ ។ ប្រព័ន្ធដាក់គន្លឹះមេកានិចមានផ្នែកផ្សេងៗ ដូចជា ៖
- កង់វិល (pulley)
- ដងគាស់មេកានិច (lever)
- បន្ទៈគន្លឹះ ជាមួយរឺស័រ (stop plate with spring)
- បន្ទៈពង្រួញខ្សែក្រវាត់ (retractor plate)
ប្រសិនបើអ្នកពន្លូតខ្សែក្រវាត់ ដោយរហ័សពេក ដងគាស់មេកានិច (lever) នឹងមានចលនាឡើងលើ ដោយសារកម្លាំងចាកផ្ចិត (centrifugal force) ដែលដងគាស់ត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងបន្ទៈគន្លឹះ (stop plate) និងធ្វើឲ្យបន្ទៈពង្រួញ ខ្សែក្រវាត់ (retractor plate) ទប់ទល់នឹងកង់វិល (pulley) ។ បន្ទាប់មកខ្សែក្រវាត់នឹងដាក់គន្លឹះជាប់ ។
ប្រសិនបើខ្លួនមនុស្សត្រូវបានទប់ពីចលនាកន្រ្តាក់ ខ្លួនមនុស្សនឹងត្រូវបានទាញ ឲ្យមកផ្អែកកន្លែងដើមវិញ ។ រឺស័រ (spring) នឹងរុញច្រាន បន្ទៈគន្លឹះ (stop plate) ឲ្យមកចុះក្រោម ហើយបន្ទៈពង្រួញ (retractor plate) ត្រូវបានបន្ធូរពី កង់វិល (pulley) នាំឲ្យខ្សែក្រវាត់បន្ធូរវិញ ។
exemplified by the seatbelt lock
សូមចុចរូបភាព ដែលមានប្រធានបទខាងក្រោម ដើម្បើស្វែងយល់បន្ត អំពីប្រព័ន្ធសុវត្ថភាពឡាន !
ស្វែងយល់អំពីពោងសុវត្ថភាព (SRS Airbag)
ដំណើរការពោងសុវត្ថភាព (airbag activation)
ការងារជាមួយពោងសុវត្ថភាព (Working on Airbags)
Textbook by Electude Beheer B.V. World’s Leading Automotive E-learning Application
Prepared by Tiv Dararith, Mechanical Engineer at Institute of Technology of Cambodia
បច្ចេកវិទ្យារថយន្តទំនើប 